Tìm kiếm
 
Hình minh họa
Xôi Xiêm nước dừa

Xôi Xiêm vốn là một món ăn "ngoại", của người Xiêm (Siam) hay Xiêm La (là tên gọi từ những thế kỷ trước của Thái Lan). Chẳng cần là chuyên gia xã hội học hay... chuyên viên "nấu nướng học" gì hết, nếu muốn biết gốc gác món xôi Xiêm này bạn cứ vào nhà lồng chợ thị xã Châu Đốc, thuộc tỉnh An Giang hỏi ai cũng được, già trẻ lớn bé gì cũng sẽ nhe răng ra cười và chỉ cho bạn một hàng xôi Xiêm hiếm hoi còn lại của bà Lan (thời điểm đầu năm 2005), được xem như là "truyền nhân" cách nấu món xôi Xiêm còn sót lại từ gia đình của một người Việt, gốc Xiêm đã sinh sống ở Châu Đốc từ thập niên 40 - 50 của thế kỷ trước. Mấy ông bà nghiên cứu hay đọc sách mà nói chuyện thì có thể còn trật chớ dân gian mà nói thì thường rất đúng.

Hầu hết những người lớn tuổi ở loanh quanh tỉnh thành vùng biển Phú Quốc, Kiên Giang... đều khẳng định về nguồn gốc của món xôi này qua chi tiết từ cái thời học sinh trung học môn địa lý, mở bản đồ ra còn đọc ê a rằng từ vịnh Xiêm La (vịnh Thái Lan ngày nay) thương thuyền của người Xiêm qua lại mua bán với VN ở vùng biên Kiên Giang, Rạch Giá. Người ta đã thấy đa số thương nhân Xiêm hay nấu món xôi này và khi được "chuyển giao công nghệ" cho người Việt thì trước tiên là để phân biệt rạch ròi với hàng chục thứ xôi khác của bản xứ, sau là để của ai thì người đó nhận thì sự thể chẳng có gì đúng đắn cho bằng cứ xôi của người Xiêm thì gọi là xôi Xiêm cho xong! Không những vậy, nhiều người Việt gốc Kh'me hoặc người Việt hồi hương từ Thái Lan cũng nấu món xôi này kinh doanh trong nhiều chợ các vùng lân cận.

Cũng chính vì vậy mà những nhà nghiên cứu ẩm thực chân chính đã ôm đầu nhau suy nghĩ là có nên viết hoa chữ "Xiêm" trong tên món xôi này không? Rất nên, vì đã nói gốc gác hồi xưa không chỉ để cho vui và cho đến bây giờ món xôi này vẫn là một trong những món ăn dân tộc điển hình của người Xiêm - Thái. Hiện tại, dùng chữ Xiêm thì lớp tuổi trẻ sau này ít lưu ý vì không hiểu nhưng nếu nói đó là một món xôi Thái thì chắc chắn chúng ta phải viết hoa chữ Thái. (Thí dụ như món "phở Vietnam" chẳng hạn. Tuy là phần lớn báo chí, sách vở nước ngoài hay viết dính liền hai từ Việt Nam nhưng vẫn luôn viết hoa).

Đã có người nước ngoài sau khi đi những tour du lịch vùng An Giang, Thất Sơn có nhận xét rằng đây là một địa phương không lớn nhưng có thể nói đó là một hiệp chủng quốc của VN vì ở đây tập hợp rất đông những người Việt gốc Hoa, Chăm (Chiêm, Chân Lạp), Kh'me (Miên, Campuchia), Ấn, Thái, Indo... so với những tỉnh thành khác. Tuy hầu hết đều nói tiếng Việt nhưng họ vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa riêng của mỗi dân tộc mà một trong những điển hình rõ nét nhất là qua món ăn truyền thống. Cứ đi lanh quanh một vòng chợ Châu Đốc người ta có thể thấy những món ăn đặc trưng của các dân tộc này san sát nhau như lạp xưởng heo của người Hoa, tung lò mò (một kiểu lạp xưởng bò) của người Chăm, lạp xưởng tôm người Việt... và bỗng nhiên bạn ngửi được một mùi sực nức hương nếp, vị béo dậy của nước cốt dừa... thì chắc chắn ai đó vừa mở nắp nồi xôi Xiêm!

Khó mà khẳng định đây là một món ngọt hay mặn vì phụ gia ăn kèm tuy có vị ngọt nhưng lại làm bằng trứng vịt. Tuy nhiên có thể coi xôi Xiêm là một món ăn đã tổng hợp một cách "cực kỳ" đường thốt nốt và nước cốt dừa. Đó hai loại thực phẩm khá đặc trưng cho cách nấu những món ăn ngọt quen thuộc của hầu hết các quốc gia vùng Đông Nam Á. Món xôi Xiêm này nếu nấu theo bài bản "gốc" thì nhiều người cho rằng rất khó ăn vì nó quá béo, quá ngọt và mùi thơm thì... ngất ngư đến nỗi loại kiến cũng không dám bén mảng đến gần (!). Nếu dùng món chè trôi nước của người miền Nam VN cũng có nếp, đường, nước cốt dừa... để so sánh thì chẳng nhằm nhò gì.

Và rồi, thì cũng chuyện khẩu vị thôi, nhiều bà nội trợ VN gốc Huế hay Bắc khi nấu món xôi Xiêm đã gia giảm phụ gia làm cho thành phẩm nhẹ nhàng, ít ngọt, ít béo hơn. Khi được phản ánh nếu nấu như vậy còn được gọi món chính gốc nữa không, các bà các cô đã trả lời: Thì cũng vẫn chừng đó nguyên vật liệu, cách nấu... ai dám nói đây không phải là món xôi Xiêm? Dĩ nhiên, khi nói bằng miệng thì khó lòng mà biết chữ "xiêm" này có viết hoa hay không?

Hạ Long (Tổng hợp từ Internet)

Các tin khác